Tervuren: het Afrikamuseum

Op wat een uitzonderlijk warme dag voor de tijd van het jaar bleek te zijn, tufte ik met mijn lief richting hoofdstad. Mijn lief had daar dingen te doen en we besloten de rit naar ginder ten volle te gebruiken en ineens van de gelegenheid gebruik te maken om het Afrikamuseum eindelijk eens te bezoeken.

Ik was er eerder al eens geweest, ergens eind jaren 90. Ik vond dat toen een tof bezoek omdat het museum zo ongelooflijk ouderwets was. Het toonde ongegeneerd een koloniale blik op wat ons land en ons koningshuis allemaal deed in de Belgische kolonies én door de ouderwetsheid van het museum was het ook een tijdscapsule op vlak van hoe musea er lang geleden  uit zagen.

Maar door de ondertussen gelukkig voor zowat iedereen, een paar hardnekkige racisten uitgezonderd, consensus dat dit niet de historisch correcte manier was om over deze zwarte pagina in de korte geschiedenis van ons land te vertellen, werd het museum ondertussen flink onder handen genomen en toont het nu een heel ander beeld op de kolonisatie van Congo ea door België.

Gaza masker

Ik was erg benieuwd hoe men het had aangepakt want ik had enkele jaren geleden de discussie gevolgd over of dit nu goed was aangepakt of niet. 

schooluniform

En ik was aangenaam verrast. Er wordt nu wel duidelijk verslag uitgebracht van hoe onze Belgische voorouders zich daar misdragen hebben , over hoe we daar alles leegplunderden, er mensen afmaakten en martelden, neerkeken op de bewoners en hun cultuur en hoe de kolonisten van toen vervolgens hier een verdraaide weergave brachten van wat ze daar allemaal deden. Dat was nodig om verteld te worden.

grafbeelden

Daarnaast is er in het museum veel ruimte voor informatie over de cultuur - vroeger en nu - van de bewoners van de voormalige kolonies, over het land en zijn rijkdommen en de mooie natuur.

Ook de hedendaagse kunst krijgt er een plek. 

detail uit la promesse du vide door Hilary Balu

Het museum vond ik indrukwekkend groot. We hebben er toch ruim 2,5 uur in rond gelopen en ik had de indruk dat ik maar een fractie heb gezien van alles wat er te ontdekken valt. 

Seto en Nabo

Er zijn nog overblijfselen van het oude museum die omdat ze beschermd zijn als monument, niet mogen verwijderd worden maar die een akelige visie op de mensen van daar weergeven. Maar die werden vakkundig onzichtbaar gemaakt.
Het gebouw op zijn eigen is overigens indrukwekkend en mooi. 

Het bezoek aan dit museum gaf me ambigue gevoelens omwille van het onderwerp. Want ook al is het een pak beter dan vroeger, ook in zijn huidige vorm zijn er wel wat kanttekeningen te maken bij wat er te zien is. Misschien mag toch nog wat harder benadrukt worden dat het gruwelijk was hoe onze landgenoten zich daar toen hebben misdragen. Het komt wel aan bod, maar ik vond het toch allemaal nog vrij braaf en beperkt weergegeven. Ik denk dat er daar nog vele meer over te vertellen valt.

Bij het tot stand komen van de huidige opstelling van het museum was er ook heel wat kritiek over het gebrek aan inbreng van mensen met Congolese roots. Ik kon er zien hoe we hier vandaag de dag kijken naar die periode, maar wel bekeken vanuit onze blik. Ik had graag wat meer gezien wat de mensen en hun nazaten die slachtoffer waren van ons koloniaal geweld er over willen vertellen. 

En dan is er nog de kwestie van de geroofde voorwerpen. Ik zag er prachtige Afrikaanse voorwerpen, een lust voor de ogen en zeer interessant. Maar die voorwerpen zijn daar niet op een correcte manier terecht gekomen en er is al vele jaren een luide oproep - niet alleen in het geval van het Afrikamuseum overigens, maar wereldwijs voor alle geroofde stukken van koloniale oorsprong - om ze terug te bezorgen aan de rechtmatige eigenaars. 

Ik kan me voorstellen dat dat niet altijd even evident is om te doen. Wie is de rechtmatige eigenaar? En komen ze terecht in de juiste omstandigheden zodat ze goed bewaard blijven? Terechte vragen. 

Maar men kan die vragen gebruiken om het dan maar niet terug te geven, of, en dat lijkt me correcter, men kan een antwoord proberen te bieden op die vraag zodat de bescherming van deze stukken gegarandeerd is.

Chéri Chérin

Een museum dat vele stappen vooruit heeft gezet, met voer tot nadenken maar ook met ruimte tot verbetering dus. Wil je er ook eens naartoe? Dit is de website van het museum.

En heb je na je bezoek nog wat energie over, wandel dan nog wat rond in het prachtige park waarin het museum gelegen is!

Soit, ik ben blij dat ik er eindelijk eens geraakt ben. Zijn jullie er al geweest en wat vonden jullie er dan van?

Meer Brussel op deze pagina of via deze tag.
Meer musea via deze tag ...

We bezochten het museum op 2 mei 2026.